close
تبلیغات در اینترنت
آموزش زبان انگلیسی
loading...

آموزش زبان انگلیسی

روش های یادگیری زبان

محمد بازدید : 1 دوشنبه 05 آذر 1397 نظرات ()

در این پست با روش های آموزشی یادگیری زبان انگلیسی آشنا میشویم

شنایی با مقولهٔ Critical Period در بحث آموزش زبان
حال که با مفهوم SLA آشنا شدیم، نیاز است تا با مفهوم بسیار مهم دیگری تحت عنوان فرضیهٔ Critical Period آشنا شویم که ابتدا توسط زبان‌شناسی به نام Wilder Penfield مطرح شد به طوری که مرتبط با این موضوع است که فراگیری زبان دوم به نوعی مرتبط با سن افراد است و زبان‌شناسانی که به این فرضیه اعتقاد دارند روی این موضوع تأکید می‌ورزند که یک سن ایده‌آل برای اکتساب زبان وجود دارد و هرچه از آن سن دورتر شویم، فراگیری زبان سخت‌تر و سخت‌تر می‌شود!

ورود به این مقوله نیاز به دانش زبان‌شناسی عمیقی دارا است که از عهدهٔ نگارنده خارج است اما بر اساس تحقیقات میدانی می‌توان گفت که این Critical Period یا بهتر بگوییم زمان کلیدی برای یادگیری زبان چیزی تا قبل از سن ۱۰ الی ۱۲ سالگی است به طوری که اگر فرد تا قبل از این سن (که بسته به مذکر/مؤنث بودن و بسیاری متریک‌های دیگر می‌تواند در میان افراد کمتر یا بیشتر باشد) در محیطی قرار گیرد که زبان مد نظر در آن صحبت می‌شود، خواهد توانست به طور کامل آن زبان را اکتساب کند اما این در حالی است که پس از این زمان، شخص دیگر قادر نخواهد بود تا به طور کامل زبان را فرا گیرد!

حال به نظر می‌رسد که چنین گزاره‌ای احتمالاً برای خواننده‌ای که فرض کنیم بیش از سه دهه از عمرش می‌گذرد و قصد دارد تا زبانی همچون زبان انگلیسی را فرا بگیرد کمی ناامیدوارکننده باشد اما در اینجا نیاز است تا با تئوری دیگری تحت عنوان اثر آرنولد آشنا شویم.

آشنایی با مفهوم Arnold Schwarzenegger Effect
Arnold Schwarzenegger اصالتاً اهل اتریش است که از پس از Critical Period (که پیش از این با مفهومش آشنا شدیم) به ایالات متحدهٔ آمریکا مهاجرت کرد. پیش از پرداختن به مفهوم اثر آرنولد در بحث آموزش زبان، ابتدا توصیه می‌کنیم به یکی از سخنرانی‌های الهام‌بخش وی تحت عنوان Five Minutes For The NEXT 50 Years of Your LIFE مراجعه نمایید. پس از مشاهدهٔ این ویدیو، چند نکته مشهود است که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

- انتخاب واژگان توسط آرنولد تا حد زیادی شبیه به فردی است که انگلیسی زبان مادری‌اش است.
- ساختارهای گرامری مورد استفادهٔ آرنولد تا حد زیادی شبیه به یک بومی آمریکا است.
- اصطلاحات مورد استفادهٔ وی دقیقاً مشابه چیزی است که یک آمریکایی در مکالمات روزمرهٔ خود به‌ کار می‌گیرد.
- اما لهجهٔ وی فوق‌العاده بد است!

با توضیحات فوق‌الذکر، اثر آرنولد را توضیح داده‌ایم اما به منظور بسط دادن بیشتر این موضوع، باید گفت که اثر آرنولد به این موضوع اشاره دارد که در بحث SLA اگر پس از Critical Period اقدام به یادگیری زبان کنیم (دقیقاً شبیه به آرنولد که حدود بیست سالگی به ایالات متحدهٔ آمریکا مهاجرت کرد)، می‌توانیم بخش‌های مختلف زبان مقصد من‌جمله لغات، اصطلاحات، گرامر و غیره را فرا گیریم و حتی گاهی هم به تسلط کامل برسم به جز لهجهٔ نِیتیو (بومی) که در همین راستا امروزه بسیاری از متخصصین آموزش زبان انگلیسی بر این باورند که زبان‌آموزان به جای اینکه تمرکز کنند روی یادگیری لهجهٔ American English یا British English، باید روی International English تمرکز کنند که به نوعی می‌توان انگلیسی بین‌المللی را به همان اثر آرنولدی تشبیه کرد.

به عبارتی، به جای اینکه خیلی روی این موضوع تمرکز کنیم که برای تلفظ کلمه‌ای همچون Talk مثل یک آمریکایی بگوییم «تاک» یا مثل یک بریتانیایی بگوییم «تُک»، بهتر است روی مباحث دیگری همچون انتخاب واژگان درست در موقعیت‌های درست، درک معانی مختلف واژگان و اصطلاحات در موقعیت‌های مختلف، انتخاب ساختار‌های گرامری اصولی و .... تمرکز نماییم که در ادامه در این خصوص بیشتر توصیح خواهیم داد.

پس از ذکر این مقدمه، در ادامه قصد داریم تا به بررسی یکسری مسائلی که موجب تسهیل فرایند زبان‌آموزی علاقمندان به یادگیری یک زبان خارجه می‌گردند اشاره کنیم که برخی از مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

- مدیریت زمان
- هویت‌بخشی
- عدم احساس تنهایی
- آموزش زبان انگلیسی کاربردی 
- مد نظر قرار دادن نیاز زبان‌آموز
- مدل‌های یادگیری افراد 
- استراتژی‌های یادگیری زبان 

لازم به ذکر است اکثر زبان‌آموزان به عوامل و عناصری که می‌تواند متضمن یادگیری سریع‌تر ایشان گردد واقف نبوده و به همین دلیل پس از گذشت چندین سال و پشت سر گذاشتن ترم‌های متوالی، کماکان با روش آزمون و خطا فرایند یادگیری خود را دنبال می‌کنند. در واقع، مادامی که زبان‌آموز به نیاز واقعی خود واقف نباشد، این وظیفه به دوش مدرسین باتجربه و مؤسسات آموزشی است تا آنچه به صلاح زبان‌آموز است و می‌تواند وی را زودتر به مقصد برساند را در سیلابس آموزشی وی بگنجانند اما گاهی اوقات این اتفاق در مؤسسات آموزشی هم نمی‌افتد.

در حقیقت، هر زبان‌آموز در وهلهٔ اول یک مشتری است و آنچه موجب می‌گردد یک زبان‌آموز را به یک مشتری وفادار مبدل سازیم اجرای مواردی است که غالباً در اکثر مؤسسات آموزش زبان مورد غفلت واقع می‌شوند. بسیاری از مؤسسات آموزشی از تبلیغات خوبی برخوردارند، محیط آموزشی مطلوبی را برای زبان‌آموز فراهم آورده‌اند، کادری حرفه‌ای به استخدام گرفته‌اند و حتی محیط مطلوبی برای استراحت زبان‌آموز فراهم می‌آورند اما کمکان زبان‌آموزان خود را به مرور زمان از دست می‌دهند. با توجه به اینکه در اینجا خودِ زبان‌آموز به نیاز واقعی‌اش واقف نیست، از همین روی به سادگی تحت تأثیر تبلیغات دیگر مؤسسات قرار گرفته و محیط آموزشی خود را تغییر می‌دهد و واقعاً معلوم نیست چنین سیکلی تا چه زمانی ادامه خواهد یافت.

مدیریت زمان
این مسئله که زبان‌آموز دوست دارد در کوتاه‌ترین زمان ممکن مهارت‌های زبانی را کسب کند صحت دارد اما این در حالی است که وی باید با محدودیت‌های موجود در فرایند یادگیری زبان‌های خارجی نیز آشنا شود. منظور از چنین مرزهایی این است که یک زبان‌آموز باید بداند که به هیچ وجه فراگیری یک زبان خارجی را نمی‌توان ظرف مدت چند ماه به طور کامل به اتمام رساند (همین اتفاق در مورد یادگیری یک زبان برنامه‌نویسی هم می‌افتد به طوری که کدآموز تمایل دارد تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن از یک فرد مبتدی به یک دولوپر حرفه‌ای مبدل گردد که چنین چیزی به معنای واقعی کلمه غیرممکن است.)

در حقیقت، مبحث تسلط به یک زبان خارجی کاملاً نسبی است. به طور مثال، یک فرد فارسی زبان هم که به راحتی به مکالمه به زبان فارسی می‌پردازد نمی‌تواند ادعا کند که به زبان فارسی تسلط کامل دارد به طوری که تسلط به یک زبان خارجی مقوله‌ای کاملاً فردی است. فرض کنیم فردی زبان آلمانی را جهت مکاتبات بیزینسی با تُجار کشور آلمان فرا می‌گیرد. فراگیری اصطلاحات موجود در مکاتبات تجارت بین‌المللی و آشنایی با ساختار و فرمت چنین مکاتباتی نیاز این فرد را مرتفع خواهد ساخت و این در حالی است که وی به هیچ وجه نیاز به کسب توانایی در زمینهٔ زبان کوچه و بازار (زبان عامیانه) زبان آلمانی ندارد که در این صورت، پس از آنکه فرد به چنین مهارتی دست یافت و قادر گشت به راحتی و به نحوی که از مکاتبات ایشان مشخص نشود که ایشان یک گویشور بومی کشور آلمان نیست مکاتبه کند، می‌توان گفت که وی به زبان آلمانی، البته از این بُعد خاص، مسلط است حتی اگر اثر آرنولدی داشته باشد.

خیل عظیمی از کسانی که در زمینهٔ زبان‌های خارجی تحصیلات عالیه، حتی در سطح دکتری، دارند و چندین سال به تحصیل و آموزش زبان‌های خارجه پرداخته‌اند و حتی در زمینهٔ رشتهٔ تخصصی مورد مطالعهٔ خود صاحب‌ نظر نیز می‌باشند احتمالاً پس از مواجهه با یک فرد معمولی از جامعهٔ زبان مقصد، در بخش‌هایی از مکالمهٔ خود با مشکل روبه‌رو می‌شوند چرا که ایشان به مباحث آکادمیک و تئوریک زبان مقصد تسلط دارند نه به اصطلاحات رایج در مکالمات روزمرهٔ آن زبان و از همین روی به نظر می‌رسد که از این پس قبل از به‌کارگیری واژهٔ تسلط به یک زبان خارجی، دقت نظر بیشتری به خرج دهیم (به عبارتی، به جای Acquisition فرآیند Learning برایشان اتفاق اتفاده است.)

متأسفانه اکثر مؤسسات آموزشی بر این باورند که فراگیری سه مهارت گفت‌/شنود، خواندن و تا حدودی هم مهارت نوشتاری یک زبان خارجی متضمن تسلط یک زبان‌آموز به آن زبان است اما حقیقت چیز دیگری است. غفلت از ریزه‌کاری‌های فراگیری زبان‌های خارجی، همچون آشنایی با فرهنگ کشوری که زبان مد نظر در آن تکلم می‌شود و بسیاری موارد دیگر، راه را بر تسلط به یک زبان خارجی مسدود خواهند ساخت. 

پس از آنکه مطمئن شدیم زبان‌آموز مفهوم چنین مرزهایی را به خوبی درک کرده است، حال نوبت به آن می‌رسد تا کوتاه‌ترین زمان ممکن را برای ایشان در نظر بگیریم. این احتمال وجود دارد تا بسیاری از زبان‌آموزان پس از روبه‌رو شدن با این واقعیت که فراگیری یک زبان خارجی در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نیست و نیز تسلط به یک زبان خارجی تقریباً غیرممکن است، انگیزهٔ خود را از دست بدهند؛ اما خبر خوبی که برای این گروه از مخاطبین وجود دارد این است که با یک برنامه‌ریزی منسجم و داشتن مدیریت زمان، زبان‌آموزان می‌توانند این مسیر طولانی را به راه‌کاری انگیزشی برای خود مبدل سازند.

به طور مثال، فرض را بر این بگذاریم که قرار است زبان‌آموزی با شرایط زمانی، مالی و استعدادی متوسط طی 36 ماه فراگیری زبان خود را به اتمام رساند. کاری که به چنین زبان‌آموزی پیشنهاد می‌شود این است که در بدو امر، هدف خود را از فراگیری یک زبان خارجی مشخص ساخته و تعیین کند که در کدام بخش از زبان مد نظر نیاز به کسب مهارت بیشتر و یا تسلط دارد سپس این 36 ماه را به 6 بازهٔ زمانی تقسیم نموده و هر 6 ماه یک‌بار در آزمون‌هایی معتبر که مهارت‌های مد نظر زبان‌آموز را به خوبی مورد سنجش قرار می‌دهند، شرکت کند. در حقیقت، زبان‌آموز با مقایسه کردن نتایج آزمون‌های پیشین با آزمون‌های بعدی، به نکات ضعف و قوت خود پی برده و با مشاهدهٔ پیشرفت خود، انگیزهٔ دوچندانی برای پیمودن ادامهٔ راه پیدا خواهد کرد (نکته‌ای که در اینجا باید مد نظر قرار داده شود این است که آزمون‌های مؤسسه‌ای نمی‌توانند نتایج دقیقی را به زبان‌آموزان ارائه دهند چرا که اکثر چنین آزمون‌هایی استانداردهای آزمون‌های آموزشی را دنبال نمی‌کنند.)

به نظر می‌رسد اکثر کسانی که از کمبود زمان شکایت می‌کنند، استراتژی‌های مدیریت زمان را به خوبی در فرایند آموزشی خود اِعمال نمی‌کنند. در واقع، زمان در فرایند فراگیری زبان انگلیسی را می‌توان از دو بُعد مورد بررسی قرار داد: بُعد اول از نقش مؤسسهٔ آموزشی در مدیریت زمان زبان‌آموزان ناشی می‌شود به این نحو که مؤسسه موظف است کوتاه‌ترین نقشهٔ راه را برای زبان‌آموزان ترسیم کند و بُعد دوم، که می‌توان گفت از اهمیت بیشتری نسبت به مورد اول برخوردار است، نقش خود زبان‌آموز در مدیریت زمان است.

در واقع، اکثر زبان‌آموزانی که از عدم مدیریت زمان خود و بالتبع برخورداری از زمانی اندک برای فراگیری زبان انگلیسی رنج می‌برند و اتفاقاً بسیاری از ایشان جزو شاغلین نیز می‌باشند، می‌توانند با شرکت در کارگاه‌های آموزشی مدیریت زمان و مطالعهٔ کتب و مقالات مرتبط، نه تنها زمان کافی برای فراگیری زبان پیدا کنند، بلکه اثر آن را می‌توانند در مابقی بخش‌های زندگی شخصی و کاری خود نیز مشاهده کنند.

هویت بخشی
عدم وجود محیطی که مَن زبان‌آموز در آن به رسمیت شناخته شود، نتایج مخربی همچون بی‌انگیزگی زبان‌آموز، پَسرفت تحصیلی، از بین رفتن انگیزه و ... را در درازمدت در بر خواهد داشت. در حقیقت، با توجه به سطح پایین دانش زبان‌های خارجی به خصوص زبان انگلیسی در کشورمان، معدود کسانی که با این مهارت آشنایی دارند خود را در این زمینهٔ به خصوص برتر از دیگران تلقی می‌کنند و این موقعیت در بسیاری از کلاس‌های زبان به وضوح دیده می‌شود. در واقع، زمانی که مدرس جایگاه خود را برتر از زبان‌آموزان بداند، خواه این زبان‌آموز یک پزشک باشد و خواه یک شاگرد ساده، این حس برتری‌طلبی مدرس استرس‌زا بوده و اعتماد به نفس زبان آموزان را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

تجربه نشان داده است مواقعی که مدرس این حس را برای زبان‌آموزان به وجود می‌آورد که خیلی چیزها هستند که معلم از آن‌ها بی‌اطلاع است، خواه در مورد خود زبان و خواه در مورد دیگر مسائل که زبان‌آموزان در آن تبحر دارند، زبان‌آموزان حس خوبی نسبت به کلاس خود پیدا خواهند کرد چرا که باور پیدا می‌کنند آن‌ها هم چیزی برای ارائه دارند که مختص به خود ایشان است به طوری که استفاده از استراتژی‌هایی از این دست می‌تواند به منزلهٔ کمک خوبی برای بالا بردن سطح اعتماد به نفس زبان‌آموزان و در نتیجه هویت‌بخشی به ایشان باشد.

به هیچ وجه نمی‌توان تأثیر اعتماد به نفس را در بحث آموزش زبان‌های خارجی نادیده گرفت حتی تا سطحی که می‌توان گفت یک مدرس زبان صرفاً با بالا بردن اعتماد به نفس زبان‌آموزان، می‌تواند شاهد پیشرفت چشم‌گیر ایشان در آینده باشد که به منظور پی بردن به اهمیت این مسئله، می‌توان به مقایسهٔ یک تیم ورزشی و یک تیم آموزش زبان پرداخت.

بسیاری از تیم‌های ورزشی مطرح و حرفه‌ای جهان در کنار تیم تخصصی خود و مربیان کارآمد، روانشناسان خُبره نیز به خدمت می‌گیرند. حال به نظر می‌رسد اهمیت این موضوع به وضوح قابل‌ درک است که اگر صرفاً با به‌کارگیری تیمی از مربیان حرفه‌ای دستیابی به یک سطح بین‌المللی در زمینهٔ ورزشی مقدور بود، کلیه‌ٔ تیم‌های ورزشی مطرح دنیا اقدام به استخدام کارشناسان روانشناسی به منظور درک نیازهای کاملاً فردی ورزشکاران و بالتبع ارائه راه‌کارهای عملی به ایشان نمی‌کردند.

در اینجا روی سخن با مدیران مؤسساتی نیست که به این کار دیدی هزینه‌بر دارند؛ مدیران مؤسساتی که دیدی کیفیت‌گرا، هدفمند و زبان‌آموز-محور دارند به خوبی اهمیت این موضوع را درک خواهند کرد. آنچه می‌تواند یک مؤسسه آموزش زبان را یک سر و گردن از مابقی مؤسسات آموزشی بالاتر نگاه دارد، به خدمت گرفتن تیمی از روانشناسان آموزشی با آشنایی به مقولهٔ آموزش زبان، آزمون‌های بین‌المللی و ... می‌باشد که حداقل بتوانند با یک زبان خارجی ارتباط برقرار سازند که با اتخاذ چنین رویکردی، یک روانشناسی که خودش راه فراگیری یک زبان خارجی را تا سطح قابل‌قبولی پیموده باشد از یکسو و همچنین آشنایی با جنبهٔ روانی افراد داشته باشد از سوی دیگر، می‌تواند راه‌کارهای مناسبی را هم به زبان‌آموزان و مهم‌تر از آن به مدرسین ارائه دهد. 

شاید بتوان گفت که اهمیت حضور یک روانشناس آموزشی در یک مؤسسه آموزش زبان بیش از آنکه برای زبان‌آموزان مفید باشد برای مدرسین مثمرثمر خواهد بود چرا که با آموزش تکنیک‌های نحوهٔ برخورد با زبان‌آموزان در شرایط مختلف، می‌توان از ایشان انتظار داشت تا همانند یک معلم-روانشناس عمل کنند (در حقیقت، مدرسی که از بهرهٔ هوش عاطفی و یا اصطلاحاً EQ کمی برخوردار باشد، مسلماً نحوهٔ برخورد صحیح با زبان‌آموزانی که به دلایل مختلفی همچون مسائل خانوادگی، شخصی و کاری، اعتماد به نفس کم، کمرویی، اختلالات ذهنی و ... پیشرفت کمی داشته باشند را بلد نخواهند بود.)

عدم احساس تنهایی
اکثر زبان‌آموزان انتظار دارند تا در محیط خارج از کلاس نیز از پشتیبانی مؤسسه و مدرس خود بهره‌‌مند باشند. فرایند آموزش را می‌توان به تجربه‌ای لذت‌بخش مبدل ساخت به این صورت که زبان‌آموزان بدون هیچ‌گونه محدودیت زمانی و مکانی، تیم آموزشی را در کنار خود احساس کنند. در حقیقت، همان‌طور که یک فرهنگ لغت جیبی می‌تواند همواره در کنار زبان‌آموز باشد، محتوای آموزشی مؤسسه آموزش زبان را نیز می‌توان تا حد قابل‌توجهی در کنار زبان‌آموز قرار داد.

در پاسخ به این سؤال که چه‌طور و چگونه می‌توان به چنین زیرساختی دست یافت، باید گفت که این گام یکی از مراحل دشوار کار مدیران و طراحان دوره‌های آموزش زبان در مؤسسات محسوب می‌گردد چرا که دست‌یابی به چنین زیرساختی بدون ایجاد فرهنگ استفاده از آن، کار بیهوده‌ای خواهد بود. منظور از این مسئله، فرهنگ‌سازی در بُعد گسترده نیست بلکه منظور ایجاد یک فرهنگ درون مؤسسه‌ای است و منظور از فرهنگ مؤسسه‌ای هم این است که هر مؤسسهٔ آموزش زبان می‌باید دربرگیرندهٔ طرح‌هایی باشد که نه تنها نیازهای زبان‌آموزان را پاسخگو باشد، بلکه تداوم نیز داشته باشند.

در چنین شرایطی، زمانی که یک زبان‌آموز وارد مؤسسه‌ای می‌شود که در آن احساس تنهایی نمی‌کند و در عین حال به نیازهای زبانی وی نیز پاسخ مثبت داده می‌شود، می‌توان گفت که چنین فرهنگی در درازمدت بر زبان‌آموز غالب گشته و مادامی که زبان‌آموز در آن مؤسسه مشغول به فراگیری یک زبان خارجی است، تحت تأثیر فرهنگ آن مؤسسه قرار خواهد داشت (به طور مثال، اگر بخواهیم چند نمونه از زیرساخت‌هایی که می‌تواند حس تنهایی زبان‌آموز را خارج از محیط کلاسی برطرف سازد نام ببریم، می‌توانیم به اپلیکیشن‌های موبایل، تلفن‌های گویای 24 ساعته، وب‌سایت‌های تعاملی، معلم مشاوره‌ای تلفنی، سامانهٔ پیام کوتاه و ... اشاره کنیم.)

تبلیغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • آرشیو
    آمار سایت
  • کل مطالب : 1
  • کل نظرات : 0
  • افراد آنلاین : 1
  • تعداد اعضا : 0
  • آی پی امروز : 3
  • آی پی دیروز : 0
  • بازدید امروز : 1
  • باردید دیروز : 0
  • گوگل امروز : 0
  • گوگل دیروز : 0
  • بازدید هفته : 1
  • بازدید ماه : 1
  • بازدید سال : 7
  • بازدید کلی : 7